Thursday, April 16, 2015

‘Hirvi Kranti’: Bharot-achem atm’boll ( Green revolution in India)

‘Hirvi Kranti’: Bharot-achem atm’boll ( Green revolution in India)


                                                                                           * Necio D’Souza, Raia, Goa.

‘Hirvi Kranti’-chi (Green revolution) survat Bharotant zali ti 1967 vorsa. 1965-67 vorsam mozgoti desacher boroch dukoll (famine) ail’lea karnnan, xetki mollar bodlav haddpak sorkaran pavlam marchim poddlint. Noveo xetki yevzonnio chalik lavpa bhogor upay naslo. Adim savn orov-gotto zobor-so utpon zainaslo. Bhailea desantlean jevnna vostu haddpachi stithi asli. Brittixanchea kallar kaim promannan orov-gotto, lugott, mexina videxantlean haddlea bhogor upay nastalo. Des 1947 svotontr zalo tori 1967 meren ti chaluch urli. Vaddtte loksonkhe mukhar potta-panneacho proxn chintecho vixoy zal’lo. Aiz Hirvi Krantichea bhorvanxear amcho des sukhi asa. Orov-gotto favo tea prommanan toyar zata. Bharoti loksonkek purto zavn kaim promannan videxant niryat (export) legit zata. Hantuntlean sorkarak kitlixich yennavoll bhitor sorta, tea borobor abru-man melltta.

Hem chitr bololpak survat zali ti Hirvi Kranti-chea alaxirean. Hi hirvi Kranti pordesanim poili sthapleli. Bhukecho proxnn mittovpak xetam rovop ekdom ghorjechem dislolean Hirvi Kranti zolmak aileli. Evropi raxttranim xetkamant yexesvi proyog (Experiments) kel’lean, he manddnnek ‘Hirvi Kranti’ mhonn nanv poddlelem. Dusrea mha-zhuza (Second World War) uprant choddxea raxttranim, hi ‘Hirvi Kranti’ apnnaileli. Hea adim lok jem kitem melltta tem khauvn pott bhortalo. Zoxe porim follam, bhaji, nustem, monzatichem mas, adi. Bhov thoddo lok xetam rovpachi khottpott kortalo. Ekach lugarar segit 3-4 vorsam pik kaddli zalear, te matiyecho sar nopoit zatalo. Fuddlem pik borem mellonaslem. Magir tem xet soddun dusre kodden zomin nitoll korpachi prokriya suru korchi poddttali. Bhorpur thokos ghenvcho poddttalo punn pik sap thoddi mellttali. Oslea vatavornnant favo to orov utpon zainaslo.

Hirvi Kranti yetoch sov mhotvache bodol ghoddon aile. [1] Voir-sokoil asleleo zominim sopatt ani nitoll zaleo. Dongrache palsannim (slopes) purian vontteanim vibhagleo. Padd zominim xetancho akar ghevpak lagleo. Mero ani bandh ghalun udok ravum-xem kelem. Pavsachea adaran pik mellpak survat zali. Gonv ani Tandull vhodd sonkhen toyar zavpak laglo. [2] Sarem (fertilizer) ghalpachi veavosta naslelean ekach xetant chodd kall pik gheunk zaina oxi oddchonn asli. Hirvi Krantichea adaran sarim utpon korpacher bhor poddli. Xendriy (organic) ani rosaynik (Chemical) sarim toyar korpache karkhane ube zale. Sarem vaprun vorsantleant don pikam ghevpachi manddnni chalu zali. [3] Pavsachem udok Dhornnanim (dams) sattovpachi veavosta chalik lagli. Hem udok magir kharzantlean (canal) xetanim denvoilem. Udkacho purvotto favo toso zal’lean ekach vorsak tin pikam ghevpachi sonkolpona fuddem aili. [4] Kidd-naxok (Pesticides) vokhdam vorvim bori pik mellovpak sompeponn ailem. [5] Sonkorit (hybrid) biyamcho xodh lagtoch, pik dobradan ani tibradan vaddli. Je zominint adim ek kinttol pik zatali tech zomnint don vo tin kinttol pikop xokya zalem. [6] Xetkamak adar mellovpi upkornnam ani yontram bhitor sorlim. Tractor-an zomin kospak sompeponn ailem. Water-pump vaprun baimchem ani nhoychem udok xetanim pavlem. Hea vorvim subeiz vavraddi lagpacho proxn mittlo.

Hirvi Kranti vorvim, gonv ani bhatache pikentlean sompurnn Bharoti porjek dilaso mell’lo. Fuddem herui zinsamche lagvoddicher bhor poddpak lagli. Torkari ani follanchi pik vaddovpak Hirvi Kranti nettan fuddem geli. Akh’kea bharotant 80% lok xakari (Vegetarian) jevonn ghetat. Bhaji-palo ani her kodd-danyam (Cereals), chodd promannan aspachi goroz disli. Bajri, Jowar, Nachnne, Mokke, Mug, adi roitelea xetanim, dusrem ani tisrem pik mhonn jinsanvar torkareo rovpachi sondi mell’li. Gorvam ani her palliv (domestic) monzatik favo to orov mellpak laglolean, dudhachem-i utpadon vaddlem. Dudha vorvim anikuy vevsay ubhe ravle. Torekvar fulam ani follamche molle nirmann zale. Bharot des ghott-mutt zavpak Hirvi Krantin moladik yogdan dilam. Azunui amcho des xetki vevsayak lagon aplea payamcher ubo asa.

Hea chalu kallar Bharot des sorvoy vattanim atm’nirbhor (self-dependent) asa so dista, tori kaim gozalinim heram desamcher patievn ravchem poddtta. Hem dhoronn sonvsarantlea choddxea desank apnnavchem poddlam. Dekhik indhon-tel (Petroleum) Bharot-ant mellona dekhun akhati (Gulf) desantlean ayat (Import) korchemch poddtta. Tache bodlak he des amche koddlean jevnna-khannacheo vostu melloitat, zoxe porim gonv, tandull, masam (meat), tantiam (poultry), mosalo, cheav, follam, torkari, adi. Amche lagim heo vostu subeiz asat mhonn niryat (export) korop sompem zata. Oxem na kelear kedea-i vellar tanche koddlem tel mellop bond zavpak xokta. Randpa-ges purian bhailean yeta, hachi zanniv khubxea zannak na. Indhon tela vorvim, vahona, vimana, botti ani zinsanvar mexina choltat. Hea indhon-tela xivay Bharotacho fuddar trasant poddttolo, hantun matuy dubav na. Toso sorkara kodden adim-fuddench korar kel’lo asta, zantun ‘Oil for food’ hi policy xoktichi zata.

Mhonnttoch xetki vevsayacheruch amcho Bharot des tigun asa, aslo ani astolo. Herui xetranim bhorpur vikas zala to-i bi xetki vevsayacher nibun. Bharot des nettan progoti korit asa hacho obhiman xetkamti vorgak veta. 50 vorsam adim Bharot-ak aplea soman dorjeacho lekhpi kitlixinch raxttram azunui fattim urleant. Ontrollar upgire vo satellite soddpak zori Amerika poilea zagear asa; zalear Bharot chovtea zagear asa. Hem sthan mellovn amcho des bhorpur fuddem asa mhonn sid’d zalam. Antartica prantant vochun mhotvacho sodh-vavr kel’lo asa. Sonvsarantlim vhodd ani xoktivont raxttram amchea desak man bhagoitat.

Mhonnttoch Hirvi Kranti vortovta amchea desachea vikasachi bunyad. 60 vorsam adim Hirvi Kranti-n Bharotant mull dhorunk naslem zalear, aiz legit amcho des durboll aspacho. Hacher dor eklean khol niyall korcho asa. Xetanim vavurteleank ani xetki xetra kodden sombond dovorteleank unnem lekhpachi ek khotti sonvoy amche modem vosta. Ti sasnnak nopoit zavpak zay. Chiklant lollpi monis mhonn kikont korunk favona. Xetkarank vhodd manan lekhpak zay. Amchem xikxonn ani duddu kuxin kaddun taka man diumk zay. Oxem kelear Bharot des odhik nettan voir sortolo, hantun il’loy dubav na. ‘Mera Bharat Mahan.’- jai ho!

                                              **********************************
This article was published in the Goa’s Popular Monthly JIVIT, Oct’2014 issue.


Kristanvank fuddle dis marekar (Terror on christianity)

Kristanvank fuddle dis marekar !

                                                                                          - Necio D’Souza, Arlem –Rai, Gõy

Bharotant kristanvponn bhitor sorlear sumar 2000 vorsam zait yetat. Jezucho xis Sant Thomas Bharotant ailo tea disa thavn Kristi dhorman hanga rig ghetlia. Hacher visor ghalpache zaite zann proytn kortat. Fattlea vorsanim Gõy soddun heram raj’jyanim Kristi dhorm porko mhonn prochar korpachi chollvoll chalu asa. Kristanvancher hol’lo korop, igorzo moddop, xikxonnik kendram nax korop osleo ghoddnneo ghoddleat. Itlench nhoy tea von paxtt ghoddlam tem padrink, madrink ani dhorm sondexkarank jivexim marop, osle kavz ghoddleat.

Gõyant oslem chitr adim disonk na dekhun Gõykar sust ravleat. Ghoddye fuddarakui ravtele. Hem chitr atam khoimcheai vellar bodlonk zata. Kiteak choddxea kristavank evropi des aple disunk lagleat. Bharot des hankam porko dista. Bharoti sonskrutay ubgonnichi zalea. Bharoti kopdde porki disunk lagleat. Bharoti bhaso porkeo disunk lagleat. Raxttr bhas ani Maim bhas hanche koddli zapsaldarki kollona. Heach pasot okristi somazak kristanvancher akromonn korpak ukto soeg mell’la. Gõyant ani kendrant BJP sorkar sodrer asa mhonnttoch, kristanvancher marekar dis yevpache nivarop bhov kottinn.

Halinch tor Gõycho up-mukhel montri xri Francis D’Souza-n sanglam tea pormonnem Bharot des veginuch Hindu Raxtr zavpache vatter asa. Vidhan sobhen ukte ponnim tannem sangon dilam ki apunn ek ‘Hindu Kristanv’. Azun meren konnench Hindu kristanv mhunn ek vibhag asa oxem aikonk na. Katholk, Orthodox, Pentecost, Anglican, Baptist, Born-again, adi; up-nanvan Kristi dhormache vibhag asat te sogott zannat. Hindu Kristanv oso vibhag asonkuch xokona. Kiteak Hindu ani Kristi he veglle ani okhondd dhorm zavn asat.

Montri Francis-bab koslea tori xoddyontracho bhageli asa mhonn dubav lagta. Na zalear oslem vidhan to korchoch naslo. Apunn nanvam purto kristanv punn dhorman Hindu, oxem manun apleak surokxa kayom korta so dista. Faleam Kristanvancher kosleim sonkoxtt ailear to jerul Hindu zatolo mhonn odmas noikarunk zaina.

Kristanvam add fuddarak kitem tori ghoddpachem asa mhonnpacho sonket ho. Don mhoine fattim Xri Ram Sena-cho mukheli Gõyant ailolo tedna savn vichitr bodol Goyant dispak lagleat. Bharot bhor Hindu Raxttr nirmann korpachi yevzonn mullak tannech manddleli. Fattlea kitleaxeach vorsam thavn to khottpott korit asa. Taka palov divpi anikui kaim sonvstha asat. Tea pasot dor eka Hindu ghorant ek tori torsad ballgipacho hokum tannem dila. Torsadincho vapor koso zatolo to chintun angar kantto ubo ravta. Je lok dhorman Hindu nhoy, te aple dusman oxem vatavoronn toyar korta. Mhonnttoch Hindu nhoy te monis tea torsadink bolli poddttele mhonn thavem zata.

Amchea xezari raxttram modem zoxem Pakistan-ak Muslim raxttr,  Tibet-ak Bud’dhist raxttr ani Nepala-ak Hindu raxttr mhonn nomiarlam, tech bhaxen Bharot des Hindu raxttr ghoddovpachi yevzonn asa. Hanga dusre dhorm asunk favona. Heram dhormantlea monxanim ap-aplo dhorm soddop ani Hindu dhormant vilin zavop. Je virodh kortat tankam hangasorle dhanvddavop na tor jivexim marop. Hich mokh ballgun aizchi razvott ghott-mutt zait asa. BJP razvottkent hi mokh sakar zavpachi chodd tortud asa. Bharotant olpsonkhent (Minority) poddpi kitlexech dhorm asat. Jain, Budh, Parsi, Kristi, Muslim, adi dhorma modekat Muslim chodd xoktivont asat. Muslim somudayacher he nadd hinduvadi itle vegim akromonn korit xe disonant. Poile te Kristanvank meklle korpachi tozviz kortat. Tea uprant Musolmanak ani heram dhormank.

Hi poristithi nirmann zalea ti polleun mhaka BIBLE-acher nodor marin-xi dista. Adlea Korarant Egypt des kitlo mozbut aslo to ugddas zata. Egyptkarancho khas oso dhorm aslo ani Balan nanvancho dev aslo. Thoim ravpi sogott nagrikanim tea Balan devak nomoskar ani pujea korpak xoktichem aslem. Punn thoim chakri korpi vorg choddso Izrael desantlo aslo. Hea lokak niz Dev sanddun Balan devak nomoskar korunk nakam aslem. Mull sobavam Izrael porza ovisvaxi zalear Egypt porza Niz Devacher virudh asli. Duxtt raza khal hi Izrael porza sonkoxttanim dis sarpak lagli. Egypt des soddunk ti axetali. Punn pottache bhorik lagun ti soddunk pavli na. Jevonn zay punn khotto Dev naka, osle dvidhak ti sampoddleli.

Devacheo vatto vichitr mhonnttat. Israel porjek Niz Devan sodankal kakutt dakhoilea, punn ti ingrat zait ravlea. Ti sudorchea monan Devan Egypt desak podvedar raxttr ghoddoilem. Khottea monxamchem raxttr tem. Tori punn Devan tem bhorpur fulonk sompeponn dilem. Apnnacher bodmas zavpi Izrael porjek Egypt-karanche gulam kele. Vaitt razvottkentlean tras-vollvolle mellttokoch, Izrael porza Niz Devak nomoskar korunk pavtoli, oxi Devachi manddnni asli. Xekim Izrael porjek bhasailea desant pavoili ani Egypt desakui oskot korun soddlo. Kall bolanddta toso Izrael porza Devacher portun ingrat zali. Aiz tacho foll amche nodrek asa. Mog ani xanti Izraelant bilkul disona. Dispottim ge’rram zaun hozaranim lok moron vetat.

Hachem vixlexonn hanga korpak kherit karann asa, tem tumchea lokxant ailam asunk zay.  Hi Izrael porza amkam Bharoti Kristanvank sor zata, ji Bharotak aploch des mhonn gombhirtay ballgina. Khas korun Gõyche Kristi monxank, Bharota vixim matuy obhiman bhogona. Bharot des aiz Hindu monxanchea hatanim gela. Hindumchea bollan choltolea Bharot desak tea kalla velea Egypt desak sor korun polleupacho vell ho. Hangasor Secular kainch uronk na, punn communal stithi utpon zalea. Duxtt Hinduvadeam khal Kristanvanim bhorpur dukh sonschem asa. Amkam dusman manpi Hinduvadeanim akromonn korpachi bhorpur toyari kelea.

‘Hulop laglea xivay, tras kollona ani melea bogor sorg disona’ – oslem dhoronn apnnavun Kristi lok susegad asat. ‘Eka polear thapott marlear dusroi polo di’ – hi xikvonn gombhirtayen ghetlea-xi dista. Dhomache fuddari sust ravleat. Hea vixim kainch korunk sodinat. Faleam poristithi hata bhair pavot zalear, lokak kubllavunk lagtole. Kam dhondo soddun rostear yevpak mozbur kortele. Morcha, mirvonnuko kaddunk uskaitole.

Hem hanv sangtana, hinvsa (Violence) korpachi matuy sonkolpona ballginam. Hinvsen zap divpachi xikvonn Kristi dhormant sobona. Khoreponnim ek othmik zhuz korchem asa. Hea zhuzant hatyaranchi goroz na, punn magnnem ani donddvonn korchi samki goroz asa. Kristanv monxachim patkam hexeoba bhair vaddleant tacher pirachit korchem asa. Oxem na kelear xevott kitlo churchureancho zait tem sangonk zaina. Aiz ji goth Israel ani Egypt desachi zalea tiche poros paxtt zait mhonn bhirant asa.

He kriyecher odhik uzvadd ghalunk sodtam. Orombak thavn Devan dhorm  ani zati, osle bhed-bhav kele na. Hem sogllem apsvarthi monxanim kelam. Heo vankddeo chali-riti ani sonvoyom moddpak, Devan kalla pormonnem Provadi pattoilet. Porjek odim-modim kheastuy dili. Punn Devachem nitivont raj sthapunk ghoddlem na. Tea uprant aplea kherit putak Jezu Kristak sonvsarant dhaddlo. Kristachea pattllavdarank Kristanv nanv poddlem. Mhonnttoch nitivont raj ghoddovpachi soglli zapsaldarki kristanvancher poddli. Durdoivan hi zapsaldarki Kristi monis visrot gela. Deva sovem ovisvas vaddot ravla.

Dor eka kristanv monxan apli chuk vollkhun nitt rosto apnnaunk zay. Heram dhormanim pap kitlem vaddot asa tachi sor korunk zaina. Kristanv porza Deva mukhar ek vixex porza. Patkam meklle ravpachi zababdari kristanvank poili lagu zata. He zababdarek fatt kelear, Devachi kheast kristanvank poili bhogchi poddtteli. Jem vatavoronn Izrael ani xezarchea raxttram sovem vosta; tench amchea Bharotant zavpachi chodd xokyatay asa.

Hinduvadeam mukhar ami Devak visvaxi ravon vavrunk zay. Gõychea kristanvanim apnnak Gõycho tosoch Bharotacho bhorpur mog asa mhonn pottovn divpak zay. Ostomti desank bhulpachi chal soddun divpak zay. Bori rit-rovis apnnavunk zay. Nhespam moryadinchim zavpak zay. Kristanv ostoreamchea nhesnnak lagon bodnami zata ti thambovpak zay. Soro ani her noxea pois urpak zay. Bharoti sonskrytayek man divpak zay. Oxem kelear Hinduvadeank khutam kaddpak soeg mellchona. Sombond disan-dis bore dixen vaddik lagtole.  Oxemch ghoddlear puro mhunn khotkhotean magnnim ubarum-ya.
                                  
                                       ***************************************

This article was published in the Goa’s Popular Monthly JIVIT, sept’2014 issue.

Thursday, April 9, 2015

‘Pilot’-anchem Jivit loksevechem! (Motor-cyclist service)

‘Pilot’-anchem Jivit loksevechem! 

                                                                                                    - Necio D’Souza, Rai- Gõy

Viman cholovpeak ‘Pilot’ mhonn vollkhotat; hem sonvsarbhor famad asa. Punn motor-saikolin bhaddem marpeak ‘Pilot’ mhonnpachi chal fokot Gõyantuch asa. Bharotachea heram prantanim osli veavosta na. Chukun-mokhun aslearui tankam Pilot mhonn pacharinat. Amchea mannkulea Gõycheo chali-riti horxim vixex. Heach pasot Pandit Jawaharlal Nehru-n mholl’lam asumye, “Ajib hai ye Goa ke log!”

30-40 vorsam fattim nodor marlear pailottancho vevsay Gõychea yeradaricho fattikonno aslo. Halim tachem svorup bodol’lam. Heram dhondeam sarko ek ho. Kaim dhonde hea kalla meren na nopoit zaliat. Fuddarak pailottanchoi vevsay na nopit zaunk pavot. Itihasant ek khas pan zavn ravot! Punn tancho vavr visor poddpa sarko nhoi. Tancho vavr vo vevsay lhan koso dhortat. Lhan monxamche tyag matiyebhorvonn zaunk pavtat. Oslea monxanchi sompeponnim tust korinant. Karann girest vorgakuch vakhannpachi sonvoim amkam laglea. Mhaka zalear pailottgiricho vavr sodanch loksevecho disla. Desache udorgotichem ek karya tem. Yeradarichi jedna-jedna emergency ailea; titlei pavtti dhanvun aileat te pailottuch. Akantachea vellar Pailottanich lokacheo gorzo bhagoileat. Rat vo dis to pollenastana Gõykaranchea uleak pavleat te pailottuch !

Dokxinn Amerikachea Brazil desant 1944 vorsa osle sevek survat zali  mhonn sangtat. Akantachea vellar duent monxak dotoraxim vhorpak vo dotorak duenti fuddeant hadd-vhor korpak, ticho aromb zalo oxem mantat. Uprant hi seva heram desanim apnnailea. Fuddem pavlolea ani voznadik desanim, azun porian hi seva chaluch asa. Purtugezancho sombond Brazil-a kodden mozbut aslelean, he seven Gõyantui mull dhorlem. Survek ti vhoddli xi nodrek geli na. Punn 1970 –chea odmasak sumarachem rup mell’lem.
Hea adhunik kallar yeradarichea nanvan torekvar vahona rosteamcher ghollttat. Atam soram-sori dor eka ghorant ek tori duchaki (2-wheeler) polleunk melltta. Tea xivay chearchaki ani tekxi gaddyoi polleunk mellttat. Hea karnnan pailott vorg dixim-dixim komi zavpak lagla. Aiz meren kitleaxeach zannanim morosor ho veavsay kela, toi bi promanninnik ravon. Adim tornne asle tea atam mhatare zaleat, punn heach karyak tigun ravleat. Adlea sarki yennavol na tori lokachea uleak sodanch toyar astat. Oslea vavrak lokseva mhonnop na tor kitem mhonnop?

Pailottgirichea vevsayakodden mhozo kosloch sombond na; tori te monis mhaka chodd laginche koxe disleat. Bhurgeponnant, atam sarkeo khasgi mottorsaikoli chukon polleunk mellttaleo. Tedna pailottam koddleo choddxeo bike ‘Rajdoot’ brand-acheo astaleo. Fattle-fuddle donui ponkhe mat holldduve, zalear purai bike kallich astali. Vozondar punn dhanvpak tez ti astali. Goroz dislear doganchea zagear 4 zannak sohoz vhortali. Yeradarichea neman hem zori chukichem aslem tori seve-pritichea monan pailott aplem kam kortalo. Vellachi ani khorchachi moryada pallpak aito astalo.

Duventik voizager hadd-vhor korop, vidhyarteank xallek vhorop; kocherintlea kamdarak vellar pavovop; adi kamam khatir lok tancher visvas dhortalo. Konnachea bolsak chimtto kaddleleachio kagalli zoborxeo aikonk mellonant. Eke kherit bhavnen te kam korit aileat. Pavs, vot, hinv, padd roste hanchi porva korinastana pailott aplem kam korit aileat. Sorkarachea avhanank legit tondd dinvchem poddlam. Itle songorx korunui pailottanchi orthik poristithi sudronk pavli na. Tanche ghorabe sukh-suvidha pasun kitlexech pois asat. Na tor aizchea texi-car valeancher nodor marunk zata. Kal-poircho tekxivalo girest zala punn pailott goribuch urla. Hem kuvaddem sorkaran tori suttavem korchi oxi tanchi opekxa asa.

Punn aiz meren toxem ghoddonk na. Opghatanchi sonkhea vaddtt’ta to vixoy chintecho zala. Yeradarichea nemant sorkaran halinch kaim bodol keleat. Cholovpea vangdda provaxeanui helmett vaporpachi xokti kelea. He khatir Gõybhor pailottanim narazgi uktailea. Hea nemacher sorkaran fervichar korchi mhonn vinonti kelea. Khasgi duchakink lagu korpak thanchi horkot na. Punn pailottanchea vevsayak to nem kuxin kaddcho, oxi magnni asa. Provaxeank helmettachi bollzobri kel’lean giraikam pois sortelim mhonnpachi bhirant asa. Hantun khub khoreponn asa. Pailottam koddchean zobor-xe aksident zainant, henvui titlench khorem. Hachem karann mhollear aplem cholovop surokxit asta hacho visvas giraikam modem rakhpacho asta.

Ekleach pailotta sangatan ekach disa kitlech zann provas korit astat. Eklean vaporlelem helmett dusro monis vaporpachi khoxi kosoch dakhovcho na. Khas korun hea kallar infection-achi chodd bhirant asta dekhun. Dor ekleak vegllem helmett divpachi tortud korop, pailottak koxench porvoddpachem na. Bail provaxeachi tor ek kherit oddchonn asa. Kaim bailo disa-dispottim vo porbam somoyar matheak kesancho xenddo vo ambaddo bandtat. Osle ostoreche toklek helmett koxench boschem na. Hea vixoyacher sorkaran fervichar korchi samki goroz asa.

Pailottanchea vevsayacher nibun kitlexech ghorabe jiyetat. Yennavoll samki unnem tori tanche lagim dusro poryay na. Fattlea kitleaxeach vorsank pailottgiri korit aileleancher “Ach’che din anevale hai” mhonnttat tantlem ek sadem kirnn pasun poddonk pavlem na. Adinch nokreanchi tutt aslelean hea Gõyant, pailottanim atam kitem korop? Ho proxnn dis-rat tanche familink thar dina. Hea karnnan nove tornnatte hea kamant bhorti zavpak fattim sortat.

Adim 100 % Gõykar pailottgiri kortale, aste-aste unnem zavpak lagleat. Addechea Gõykaranim hea vavrak khand marlolo polleunk melltta. Tanchea potta-panneacho proxnn to. Bharoti nagrik hea natean tancho hok’k konnacheanuch nhoikarunk zaina. Portench zalear tanchea karyachi kedna tori amkam goroz astach. Fuddarak ho vevsay purayponnan oslea lokachea hatanim gelear ojeap zavpachem na. Mumbai xarant 98 %  Auto rikshavale UP ani Bihar-che asat, hem monant haddunk zay.

Je toren Gõyant bodlop zata tacho addavo ghetlear oxem somzota ki pailottancher vaitt dis yevpache asat. Fuddarak pailottacho vevsay jivo urot mhonn dubav asa. Punn kitem-i zanv Gõychea pailottancho vavr visronk zaumchona. Tanche tyag itihasit nond zavn ravtele. Tanchi hi loksevek omor urteli!


                                     *****************************************
This article is published on JIVIT, Nov'2014 issue.

Wednesday, April 8, 2015

Jevnnacho vibadd thamboyat ! ( Do care not to litter Food)

Jevnnacho vibadd thamboyat ! ( Do care not to litter Food)

                                                         - Necio D’Souza, Raia- Goa

Monxak jevonn zai. Jevonn mellonk monis kitem-i korunk toyar asta. Kosloi vavr korunk fuddem sorta. Koxei porim jevonn mellovpakuch zai. Pottachi bhuk sonsunk zaina. Pottache bhorik lagon kaim zann chori kortat vo nagoitat zalear ti ek dusri bhazu. Thoddeank jevonn aitem melltta asot, punn konn tori apli gham varovn orov toyar korit asta. Amkam bhuk lagta tedna khavpa vostunchea posreachi yad zata. Duddu kochkochit moddun ami avddicheo vostu ghetat ani khatat vo ghora haddun favo toxeo toyar korun ghetat. Magir tum teo horveo kha vo xizovn kha, xikim tem jevonnuch zata.

Heo vostu dukonar pavpak sabar zannacho hatbhar laglolo asta. Tanchea vavrachi ami nond ghetat kai? Poile suvater xetkamti; tachea fattofatt follamcho mali, dudhvali, poder, adi vevsayache monis jevonn utpon korpak thokos ghetat. Faleam zor tannim chintlem ami kam korchech nant vo kelem zalear amchea kuttumba purtech pott bhorunk kortele; zalear her sogott monxamchem kitem zatelem! Vhoddle zannar ani girest monis upaxim mortele. Mhonnttoch tanchea vavrak mol divpacho sobav ami ballgunk zai.

Devan sonvsarant poilea monxak rochlo tedta jevonn khann aitem mellttalem. Adanv ani Even pap adarlem tachi kheast mhonn tankam voikuttantlim bhair ghalun vavr korunk Devan koddok hokum ghalo. Tedna thavn monis aplea jivita khatir vavr korit asa. Somazant ek-ek monis itlo girest zala ki disa-dispottim bangarache tandull khaunk toyar asa. Punn soiman tosle tandull jirovpak kuddik sompeponn diunk na, ti ek bori gozal. Monis duddvanim matla tea von gorvan matla; hem chitr dor khinnak polleunk melltta.

Gorv hem girestankuch asta oxem na. Jevunk-khaunk nitt nasleleank porian gorv asta. Koxem tem iskuttaitam. Jevnnachem amontronn mellot zalear gorib monis vhoddle parttek vetat. Thoim pottbhor jevtat ani kitlexench usttem sanddttat. Tankam hem jevonn sanddpache kornnetlean obhiman bhogta. Jevnnache boxer ordem sanddop mhonnge apunn ek posh monis. Aplea ghorant bhorpur xizta ani apunn sodankal oxech toren jevta mhonn dakhovpachi mijeas hi.

Hanvem khasgi jivitant oxeo kaim famili polleleat ki Show-off korpak sodanch fuddem. Mazrachi-sunneachi pasun sotti aslear vor’rad partti divop. Hozaranim duddu moddun soireank jevnnam vanttop. Hantunlea kaim familichi doxea aiz churchureanchi zalea. Mijeas sompunk na zait punn duddu sompla. Fungsanv ayojit korpak hat fuddem soronant. Aplea jivitantlo khas dis zoso Birthday, Anniversary ailear xezareank vas lagonk dinant. Tondd kallem korun vogich ravtat. He osle doxek Devachi kheast mhonnop nhoy zalear kitem mhonnop?

Mhojea jivitant hanv jevnnak favo to man ditam zalear hacho xrey Bhoktivont madr Thereza-k favo zata. Kaim vorsam fattim zalem tem hem. Madr Thereza-chea jivitacher adarlelem inglezintlem pustok konknnit bhaxantor korpacho prokolp mhojea hatak laglo. Tichea jinnetle dor ek ghoddnnen mhojem kalliz movall kelem. Khas korun jevnnam vixim aslolo avesor vachtokoch bhitorlean roddonk suttlem.

Tika ek astig monis aplea ghorant magnnem korunk amontronn dita. Ti veta, magnnem korta ani sompurnn kuttumba sangatan jevnnak bosta. Jevlea uprant hat dhuvpak ti piyenxim (wash basin) vochot zalear xitache ghotte ximpoddlele tinnem dekhle. Ghorant fokt 6 monxam tori jevonn vibadd zalam tantuntlean ekleachi tori pottachi bhuk mortoli oso odmas kaddlo. Aplea axramant aspi onath ballam tiche nodre mukhar ailim. Soglem susegad zatoch tinnem ghorachea dhoniak aplo usko dakhoilo. Jevonn vibadd korina zaunk somzonnim dili. Ghoddtta zalear kallzi gheun vibadd korinastanam jevnnache ghotte samballche oxi budh dili. Apnnak rekad dhaddlear aplim onath bhurgim he ghotte vorunk yetit mhonn sanglem. Tea monxache dolle ugoddle. Tannem dor mhoineak aple tanki pormonnem tandllanche 2 sak divpak survat keli. Hi ghoddnni Kolkata mhonnge Bongal rajyant ghoddli. Aiz to monis jivo na, punn dhan korpachi chal aizui jivi asa.  Madr Thereza sorgar ravun polleta asunk zai. Tea monxachi famil aiz pasun nachuktam tandull ani her vostu tichea axromant pavoitat.

Hi dekh hanvem mhojea jivitant apnnailea. Uprant mhoje familintlea dor eka vangddean apnnailea. Aplea jevnnantlo ekui ghotto vo boro kuddko bhair poddchona hachi kallji ghetat. Mhaka lagu zatelea soireanim ani ixttanim porian, hich Madr Thereza-chi dekh mandun ghetlea. Tichea jivitantlean amcheanim anikui gunn mellovpak zatat.

Jevonn mellonk naslelean kitlixinch monxam prann soddttat. Upaxim mortoleancho ankddo sonvsarachea mapar vhodd asa. Kaim desamnim vo prantanim jevonn utpon korpachim sadonam asonant. Vavr korpachi tollmoll ason porian zanttim-nenttim upaxim mortat. Orov-gotto toyar korpacheo suvidha uplobd asonant. Hea poristiticher add-nodor korpak amkam koxem puttvota kai! Amchim bhav-bhoinnam upasanim moron vetanam amchea tallea sokol unddi koxi denvta kai! Amchem kalliz kiteak churchurena kai!

Jevnnacho durupeg addavop amcheach hatan asta. Jevonn utpon korpak Devacho adar zai. Favo purto pavs, vot, mati, varo naslear orov ghotto toyar zaunk nezo. Devachea hea dennea khatir ami dor eklean herancheo gorzo vollkhopak ginean vapurchem asa. Amcho adar gorjevontank diuncho asa. Samballun vapurlelea jevnnacho faido zata to gorjevontak diunk proyt korunk zai. Jevonn vibadd zavpachem aslem tantuntlean duddu salvar zala to goribank diunk zata.

Aiz kal girest monis jibechi ruch bhagovpak chukichem jevonn ghetat. Thoddeank fast-foods ghetlea bhogor jivak thar zaina. Magir angant chorbi vaddom vo her kosli-i pidda toyar zanv; tankam tem poddlelem na. Niz jevonn fattim soddun addechem jevonn apnnailolean kudd bigoddtt’ta tacher lokx asona. Magir marekar pidden kuddicher thabo (control) ghetoch apli chuk sudravpacho proytn korunk lagop ek pixeponn. Kitlei proyt kelear bholaikecho proxn suttona mhonn kitlinch zannam suskartelim hanvem polleleant.

Pirayechim 40 vorsam purian tuji kudd addechem jevonn sosunk xokta. Uprant adim ghetlelea chukichea jevnnacho side-effect dispak lagta. Voizuki upcharantlean itlea kallacho side-effect kaddop avgodd asta. Magir aplem jivit zodd disunk lagta. Kudd motti punn osokt zata. Cholop-bhonvop avgodd lagta. Jivitachi ubgonn bhogta mhonnpi mhaka khub monis bhettleat. Hea khatir jevonn favo tea promannan jevop ekdom gorjechem. Borem jevonn pasun gorje poros subeiz ghetlear kuddik vaitt zaunk pavta, hachi nond gheunk zai. Zoxe porim dotoran dil’lem borem vokhod subeiz ghetlear vikharo side-effect dita, tech porim subeiz jevonn kuddik luskonn korta.

Mhonttoch jevnnacho favo toso vapor korop dor ekleak xokticho nem zata. Ho nem moddlear ami Devacher pasun add chuk kortat oxem zata. Kiteak soimachi nirmiti kelea ti monxak boreponn mellunk ani ekamekak adar diunk. Oxem korinant zalear Devachean monxank vhodd kheast diunk zata. Zomin, udok, varem, vot, adi nopoit korunk podvi asa. Hantuntli ekuch vost pasun unnem zalear orov utpon zauncho na. Zor mati asa ti pikavollik upkarona tosli ghoddoit zalear, monxacho fuddar kitem zatolo to chintat. Dekhun tumchea sompurnn jivitant dor disantlean jevnnacho vibadd thamboyat.


                                                                   ***********
This article was published on JIVIT, March'2014 issue

Nosai ani Pisai (Jealousy & Craziness)

Nosai  ani  Pisai (Jealousy & Craziness)

                                                                             * Necio D’Souza, Raia - Goa

Nosai (jealousy) korop sonvsarache survatek thavn asa. Ani sodankal asteli. Tech bhaxen pisai (foolishness) asa ani sodankal asteli. Nosai ani pisai hanchem natem chodd lagimchem karann nosai korop mhollearuch pisai ballgop. Udaronn dilea bhogor nosai kitem tem somzop avgodd. Nosaiechim khub udaronnam asat. Ut’tom udaronn asa tem Bible-ache survatek. Jedna Cain-ak, aplo khaxa bhav Abel-achi nosai zata. Abelachem dhan Apnnak chodd manovlem oxem Devan kolloitoch Cain-ak tiddok yeta. Uprant guptim to Abel-ak jivexim marta. Dev magir nixttur sojea koxi Cain-ak vollvolleanchem jivit farik korta. Atam polle il’lexea nimitak lagon ek bhav nosaien bhorta ani khuni zaunk pavta.

Halinch korezmachea disanim Rai-Arlem vattarant 28 vorsamchea Agnelan soreache noxent torr zavn Juzek jivexim marlo. He dogui khaxa rogtache bhav, ghorache vantte korche pasot kizilam kortale. Hanga ekttean tori Bible-achi somjikai ghetleli zalear; kitlem borem zata aslem. Mhojea-i jivitant osloch kavz ghoddpacho hanvem vattaila. Eka kallar mhozo bapuy soreacho gulam aslo. Dis-rat mhozo suseg pirddear kortalo. Mhojeach koxttanchem purian jevunk mhaka suseg mellonaslo. Taka ghatki xezareancho pattimbo aslo, tem magir somzolem. Hanv ekloch put tori sodanch kestanvam. Jiben suru zatalim tim magir dandde-fator marun subeiz zatalim. Taka vaitt jivit jiyeunk hanv addaitalom, hich taka nosai asli. To sudorpachi vatt koxich dhorina, tea khatir hanvem ghor soddpacho nichev kelo. Poisul’lea ganvant bhaddeachea ghorant ravlom. Xekim vaitt jivit sarun bapuy somplo, tednach hanv ghorant ravunk ailo. Aiz hanv xant ani sukhi jivit mhojea kuttumba sangatan jiyetam. Zor oslich somjikai dor ekean dakhoilear, somazant kitlem boreponn mellchem na !!!!

Aple sukhi vatter dusro monis kantto koso disonk lagta, he pisayek jedna nosayecho sangat melltta, tednach bhirankull kavz ghoddtta. Dusreachem padd korun aplem sadovop mhonnge pisai ballgop. Apunn boro dusro vaitt, hem mon samkem chukichem. Durdoivan atanchea kallar hench chintop chodd vosta. Jihadi, Nakxalvadi, Mav’vadi, adi songttonachem mull nosayent asa. Aplo jiv samballop ani herancho jiv ogddavop, oxem tanchem dhoronn. Hea sonvsarant jiyeupak osleach monxank hok’k asa, oxem te mantat. Kedi vhodd pisai hi. Dekhun mhontt’tam je meren nosai jivi asteli to meren pisai bi jivi urteli.

Nosaiek lagon vhodd ani navlovkik ghorabe kosllon geleat. Razanchim vorixtt somrajyam pasun churo zaleant. Tuji chuk nastana purian tujer nosayeche fator marpi lok somazant asat. Tum vhoir sorta, girest zata, nanv melloita zalear kurnnattea monxam lagim hem polleunk zaina. Tuka sokla uddovpak tim bhorpur vell pirdear kortat. Apnnacher Deva koddlem maldisanv denvta hachi porva tankam asona. Dusreank chimtte itlem purian dukh dinastana tum voir sorta zalear pasun, kaim zann tujer nosayeche fator xevttitat. Punn toslea monxamcher tuvem lokx diunk zaina. Portench zalear tannim marlelea fatramnim tuvem ek mozbut ghor bandpacho proytn korunk zai. Soglleanch lagim oxem ghoddtta mhonn na. Devacher visvas dovrun tuzo atm’visvas (self-confidence) mozbut korpak zai. Oxem korpak hanv tori yesesvi zala, hacho mhaka obhiman bhogta.

Borovpacho chhond mhaka lhanponna savn aslo. Hanvem poilich kovita boroili ti Morattintlean, tivui zalear 9 vorsanche pirayer. Punn poili xapun aili ti Romi konknnitli kovita. Tea uprant lekh, kotha ani her dusrem borovop. Kaim spordhanim inamaim melloileant. Punn hanv mar ek lekhok oxem kednach chintunk na. Hanv oso fuddem veta to polleun XX nanvachea borovpeak nosai zali. Tea kallar tacho probhav soglleakuch choltalo. Devnagri lipichea pongddan tor taka sarkoch ukhlun dovorlolo. ‘Sunaparant’ disalleak to chodd chittkun aslo. Tannem mhojexim ek xoddyontr (conspiracy) rochlelem tem somzopak mhaka khub vorsam laglim. Hanvem fattlea vorsanim kitlemxench likhann kocherint dilam, punn ekui xapunk na, oxi tokrar halinch sompadpeaxim keli. Puray chovkoxi kelea uprant somzolem ki ho XX monis apli xokti vaprun mhojim borovpam lhasun uddoitalo. Dekhun hanv Romitlean vivid potram-masikamcher borovpak laglom. Tachea sangnneavelean kaim Romi sompadpeanim purian mhojer on’nyay kela. To mhoje add uloitalo ani vaurtalo tachi hanvem porva kelina. Aiz hea motlobi XX borovpeak Devnagri preminim voximar kela. Tachim sogllim karastana ugtim zal’lean jivitbhor taka devnagrivale lagim dhorchenant hi khatri asa. Atam ho XX, Romichea camp-ant rigla. Pollovchem asa fuddarak koslim nattkam korta to. Aiz ‘Sunaparant’ ani ‘Navprabha’-chim daram mhaka khoimcheai vellar maye-mogacho yevkar ditat.

Hem sangpacho mhozo hetu itloch ki aiz hanv tea borovpea von fuddem asa. Hanv soglleam poros mukhar ascho vo famad zanvcho oxi ast kednach ballgunk na. Te drixttin hanvem zoborxim pustokam uzvaddaunk nant, tori Quantity poros Quality divpacho lekhok mhonn mhojem nanv fuddem asa. Romi Konknnintli poili Kotha (short story) ontorraxttrik panvddear pavoipacho man mhaka favo zala. Romint zaite borovpi ailet, gelet ani asat, punn konna lagim ghoddlem na, her bhasantlea sahitya borobor spordhent zoitivont zaunk. Fundacao Orient Portugal hanchea Goa Delegation-a torfen kotha spordha ghoddun haddleli tantun sabar voznadik borovpeanim bhag ghetlolo. English, Portuguese, Marathi ani Konknni [Romi ani Devnagri], hea bhasantlea kothank ekech tagdden zokhpachi sort ti. Soglle mellun 101 kotha, hantunlean 3 dorjedar kotha vinchop bhov avgodd kam. Hantun mhaka inam favo zalem ti ek itihasik gozal. Tea bhair hi kotha inglezin bhaxantor zavn, her venchik kotha vagdda pustok rupan Broadway Publishers-a khal prokaxit zalea. Aiz sonvsar bhor tacheo proti pavleat. Hem ek Romichem kherit zoyt oxem zannkar mantat.

He ghoddnnetlean tumkam thavem zaunk favo tea XX borovpeachi nosai. Zor oxem mhaka ghoddlam zalear anikui zannak oslem ghoddlam asunk zai. Na zalear fuddarak ghoddonk xokta. Atam meren osle pulitekeche bolli poddlele teg monis mhoje nodrek aileat. Osli pisai ghevn jiyeteleanchi naddbudh kedna tori ugddapi zatach. Tujem mon nitoll aslear ani hetu nivoll aslear tujem zoyt zatach. Nosai kortelea lagim vad ghalche poros, ani vell hogddavche poros, boro vavr korit ravop chodd faideachem. Tachi zoddtti tannech diumchi asa.

Xekim, konn nosai posraita ani konn nosai sonsta hanche modlo forok Povitr Pustok sangta:
“Devachim bhurgim ani devcharachim bhurgim hacheruch vollkhunk yetat: jim konn Devache khuxe pormonnem jiyenant vo aplea bhavam-bhoinnicho mog korinant, tim Devachim nhoi…….” – [1 Juanv 3:7-10]


                                        *********************************
This article is published On Konkani Monthly JIVIT, issue May'2014

Friday, April 3, 2015

Atm’hot’tya: Mafi naslelo opradh (No more suicides please)

No more suicides please

Atm’hot’tya: Mafi naslelo opradh!

                                                                    - Necio D’Souza, Raia -Goa

Atm’hot’tya vortovta jivit ani mornna modlo khell. Zantun jivit harovta ani mornnacher soitanacho xik’ko poddtta. Hea korezmachea kallant tori jivit ani mornna vixim kholayen niyall zavpak zay. Kristanvank ho ek moladik soeg. Dusrea dhormanim osli sondi mellpachi ghoddi zobor-xi disona. Jivit-moronn-punorjivit, hem dhoronn amkam kristanvank mellop zaun asa ek vhodd bhagya. Hacheruch amchem sompurnn sintid thir aspak zay. Punn kotta, kaim zannank hem dhoronn polkem dista. Xekim kaim zann aplench jivit apkhoxen vibaddttat.

Dor disa Atm’hot’tyeche prokar vaddotuch asat. Zanttim, nenttim, tornnattim ani bhurgim purian ho noxtto rosto apnnaytat. Fulte kolle matiyent rigtat tem polleun konnacheay kallzar bhalo bosunk zata. Aplea hatanim vaddoilelim bhurgim Atm’hot’tya kortat tem khoimcho avoy-bapuy svikarunk xokta? Tornni bhurgim Atm’hot’tya korpachem mukhel karann dison ailam tem mhollear mogant mellpi ghat. Mogant konnak dhoko melltta tedna, to vo tem jiv divpache kornnek veng marta. Thoddeank porikxek favo title gunn mellunk na vo nokri mellonk na; oslim anik kitlinxinch karnnam sampoddttat.

Him tornnatim visortat ki aplea mornna uprant somazant kitem ghoddchem asta tem. Ghorcheank lojechi har mellchi asa; hacher matuy lokx asona. Eka cheddeak vo eka cheddvak lagon jiv hogddavop, hem kortub avoy-bapayk ordim melelim korun soddttat mhonn niyall korpak fursot asona. Jiv rakhlear sonvsarant novre vo vhoklo kitlei mellop xokya asa. Kaim pavttim mogan aslelim zoddpim sangatan Atm’hot’tya kortat. Aplea ekvottak ghorcheanchi addkoll asot zalear Atm’hot’tya! Hem tor vhoddlem murkhponn.

Tornnatteam xivay anikuy kitlimxinch monxam  Atm’hot’tya kortolim mellttat. Nennar monxam poros xikxit monxancho ankddo chodd melltta. Voiz, vokil, Inziner, nursi, xikxika ani her xiknnaranim Atm’hot’tya kel’li asa. IIT ani IAS podveo ghetleleanim purian hem kortub adarlam. Raza ani Rannianim purian atmghat korun jiv sompoila. Jezuchea 12 xisantlo eklo xis Judasa-an legit Atmohotya kelea. Itlea sogott monxancho aspav zala mhonn Atm’hot’tya, ek vaitt kornni nhoy koxi dovrop sobavik asa. Suxikxit monxanim oslem pavl marlem zalear sonvsar koso sudronk pavot? Thoddeank dista ki Atm’hot’tya korop mhonnge ek dhaddxi kortub. Kaim zannak Olympic medal mellovpa itlem vhortem dista. Oslem chintop ballgupi monxam Deva pasun kitlinxich pois asat mhonn apxinch kollit kortat. Oslea monxanchi ixttagot ballgipi sado monisui rokddoch Atm’hot’tyecho bagidar zata; oxem obheasantlean ugddapem zalam. Zoxi ki kuskea ambeam modem dovorlelea borea ambeachi goth zata.

Hea chalu kallar amchea Bharot desak Atm’hot’tya korpi ghoddnneanim samkoch haloila. Sonsodent borich cheorchea zata.  Amche xetkar bhav Atm’hot’tya korit asat. Addvollea pavsan pikavollik luskonn haddlam tem polleun te niraxi zaleat. Chintpachi xokti unnem poddlelean kaim xetkar jiv ditat. Osleamche khub churchure distat. Tanchea ghorcheank buzvonn mellunk amchem magnnem.

Atm’hot’tya keli mhonn proxnn suttavo zata hoy? Kedinch na. Portench zalear ti somosya dupett zata. Ghorcheancher odhik bhar poddtta. Odhik oddchonneank fuddo korcho poddtta. Kaim pavtti ak’khem kuttumb jiv sompoita. Kedem pixeponn hem! Hoi hea pixeponna itlem dusrem pixeponn na. Dusreacho jiv kaddop guneanv dista, svotacho jiv kaddunk mat guneanv disona; mhonnttoch hem ek vhodd pixeponn. Zoso dusreacho jiv kaddunk mhaka odhikar na, tosoch mhozoi jiv kaddunk odhikar na. Hem sot manun ghena tancho xevott churchureancho zatoloch.

Mhaka khoxi zali mhonn hanv zolmank ailom/ailem vo avoy-bapaiche khoxen zolmolom/zolmolem; hem sompurnn sot nhoy. Hanv Devak zay mhonn zolm ghetla, hech tem sompurnn sot. Sakramentan bandlele ostorek tum zolmola vo ankvarek  zolmola hachi nond Deva lagim astach. Chodd mhotvachem tem hem ki tuvem Devachi khoxi mhonn zolm ghetla. Devache hukume xivay kosleach jivachi nirmiti zaina. Mhonttoch dor eklim ami Devachi rochnna. Dev amchea jivacho dhoni. To jiv borea margan cholovop amchem kortvya. Ho jiv hogddavpacho odhikar amkam na. Amche modle monis jiv hogddaitat tedna te Devacher add vetat. Ek vhodd guneanv to, sadem patok nhoy. Lhan vo vhodd patkak bhogsonnem mellpacheo sondi uplobd asat. Punn Atm’hot’tyachea guneanvak kednach mafi na. He toren hogddail’lea atmeank Dev lagim ghena. Hannim soroll norkant vochpa bogor dusro poryay na.

Sonvsarant ami jinsanvar monxam polletat. Tankam khub kitem unnem asa tem dekhtanv. Thoddeank ghor-asro na, thoddeank jevunk-khaunk na, thoddeank nhesunk-pangrunk na, adi. Thoddim monxam pangllim, kurddim, bherim, monim, pixim asat. Tim jiyetat ani somadhanim jivit jiyetat. Apnnam lagim ghoddtta toslo vavr kortat ani aplo dispotto zoddttat. Zanche lagim samkench ghoddona tim bhik magun jivit sartat. Her samanya monxam koddlean okman tim sonstat punn Atm’hot’tya korpachea kortubak pallo dinat. Kitlim subhagi him monxam. Devachi kitleo sobit rochnna heo! Aple koxtt ani vollvolle Devak tim orpitat ani khuxak jiyetat. Itlench nhoy dor disak dor khinnak tim Devak visvaxim ravtat, Devak argam ditat. Hea oslea monxam vorvim Devak Mhoima melltta. Oslea monxanchea hajirponnant aslelim heruy monxam jivitacho khoro orth somzunk pavtat. Hancheai jivitantlean subham follam piktat. Vortem udaronn zaun asa Bhoktivont Madr Thereza.

Soglle sande sarke aslelinch monxam Atm’hot’tya kortat, hem ek niv’voll sot. Jivitant soglle torechem sukh mellttoch monis Devak visorta. Jem kitem yeox melloilam tachem xrey fokot apnnakuch gheta ani Devak nakarta. Oslea monxak soitan lagincho ixtt zata. Lhanxe chukik lagon niraxiponn bhitor sorta tedna, devcharache hukumek to bolli poddtta. “Tuka hea upodreantlean suttka zay zalear, Atm’hot’tya kor”- oxi budh to gheta. Magir aiz na faleam oxem ghoddttach.

Monis Atm’hot’tya kiteak korta? Ho ek sonxodanacho vixoy. Mhojea hisban jivitacho orth somzunk chukta dekhun Atm’hot’tya ghoddonk pavta. Ami dor eklean jivitacho orth kholayen somzunk zay. Khorem mhollear jinnetlea poileach disa thavn survat zavpak zay. Hi zababdari ballkachea avoy-bapayk poili lagu zata. Bhurgem kuddi-monan ghott-mutt zait veta toxem-toxem taka jivitacho orth pottovn divpak zay. Lhan pirayeruch somzonnim mellop chodd mhotvachem asa. Lagxil’lea monxam koddsun khori xikvonn mellona tedna bhurgem porkea koddlean fottkiri xikvonn apnnaita. Jem lhan pirayer monant rigta tem mhatarponnar legit sugur urta. Atm’hot’tya korop vaitt kortub mhonn pottovn dilear, hem bhurgem jivitbhor Atm’hot’tyek koxench pallo dinvchem na.

Mhunnttoch Atm’hot’tya zavn asa ek mafi naslelo opradh. To ami nivarpak zay. Amchea bhonvtonnim asleleanchi rakhonn korpak ami vavrunk zay. Dusreacheo bhavna ani dukhi somzupacho ami husko ballgunk zai. Osoktank nitt rosto dakhovpak toyar asunk zay. Xevttak vachpeanim BIBLE-antlea hea mozkuracher niyall korcho mhonn vinonti kortam. “Konnakuch tumkam fosounk dium nakat………….Devachim bhurgim ani devcharachim bhurgim hacheruch vollkhunk yetat………” – (1 Juanv 3; 7-10).

                                                                   ************************
Published in JIVIT- April'2015 Issue




 Nitollsanniche khore bhokt mellot?

Its about cleanliness & anti corruption

                                                                                      - Necio D’Souza, Raia - Goa.

Nitollsann mhonttli ki kochro ani zhaddu amche nodrek yeta. Kochro korpak amkam sogleank tank asta; punn zhaddu marunk mat asona, hem sot konnuch nakarunk xokona. Karann zhaddu marop zavn asa unnea dorjeachem kam. Tem kelear amcho abru bhigoddtta, oso polko somoz vosta. Hea somozak ami dor eklo guneanvkar thortat. Ami saf-sofay korunk fuddem soronant tem zalench, velean nitoll koreank unneam manan lekhtat. Dispotto kochro utpon korpak amcho hat asta zalear, nitollsann rakhunk kiteak fattim ravop?
Aichea kallar nitollsannin portun tokli voir kaddlea. Zo zhaddu zomnir lollpachench kam kortalo to bavtto koso varear dholonk lagla. Hachem xrey veta tem Aam Admi Pokxa-ak. Hi AAP rochun haddpi zavn asa Shri Arvind Kejriwal, zannem IIT-intlean inzinerkechi podvi zoddlea. Punn aplea ak’khea jivitant nitollsannik poilo zago dila. Taka oso ghoddovpak tachea avoy-bapayk borpur xabaski favo zata. Nitollsannichea vixoyak lagon to Bharot bhor famad zaunk pavla. Desant ani Videxantleantlean bhorpur pattimbo mellpak lagla. Tachea hatantlea zhaddvan nitoll monachea monxamcher jadu kela. Heach khatir Delhiche porjen Kejriwalak Mukhel montreache sodrer choddoila.

Mahatma Gandhi, amchea desacho Bapuy zaka akho sonvsar ahinsecho kunvor (Prince of non-violence) mhonn man bhagoitat; tanneim aplea jivitant nitollsannicho upatt mog kela. Zhaddu gheun tannim bhovxik roste saf keleat, mutareo ani sonddas pasun nitoll keleat. Hench heranuy korchem mhonn sondex porgottlolo vachunk melltta. Novi vidya ani tontram uplobd zal’lean, Gandhijichea vicharancher add nodor zaunk pavleli. Arvind kejriwalan te vichar novsorle ani nitollsannichi mohim hatanim ghetli. Aplea karyakortyam sangatan NGO koso bhroxttachear nitoll korpak to bharim vavrit aila. Xekim AAP-chi sthapona korun ek rajki pokxant rupantor korun des nitoll korpachem tachem sopon asa. Hem sopon kitlem pasun sakar zata tem kalluch amkam ugddapem kortolo.

Adhunik kallar nitollsannichi chodd goroz asa oxem protek monxak holmolam. Punn hacher upay kaddunk xokti unnem poddtta. Poiso ani yontram uplobd tor asat punn favo te dixen nitollsann ghoddona. Hanga monachem dublleponn samkar yeta. Amkam nitollsann dusreanim haddleli zay. Amchea koxttanim nitollsann divpak amchi toyari asona. Cleanliness is next to Godliness, mhunnge Nitollsann Devak chodd manovta; oxem zalear ami nitollsannik befikir kiteak kortat kay! Amchim ghoram nitoll samball’learuch puro na. Tuzo kochro dusreank badhikar zaumcho na hachi khatri ballgop chodd gorjechi. Ghorcho kochro haddun rosteam kuxinim vo vhallanim vo uktea suvatanim uddovpa sarkem murkhponn amkam sobta kay? Toripunn amche modle kaim zann oxem korituch astat.

Ek-dedd voros adim Kejriwal-an zhadduk mhotv di-it thaun BJP sorkar jagrut zala. Nitollsanniche patth je Mahatma Gandhi-n dileat te novsorunk fuddem sorla. Swatch Bharat nanvan ek mohim chalu kelea. VIP ani nanvadik veaktink misoll keleat. Film kolakar, Khellgoddi, Sadhu, Pulis, Navy, adi, adi monxank he mohimeche vangddi keleat. Jivitan kednach zhadduk hat ani bott lavunk na oslea monxanim rosteancher kochro punzaila. Fottu kaddun-xapun hanga thoim funkott prosid’di melloilea. Kaim zannanim aple-aple fottu faskent ghalun samballun dovorleat. Heranim Facebook, Twitter ani her madheomank divn xabaski mellolea. Tea disak, te ghoddyek zhaddu marlo ani tanchea jivitant zhaddu sanddlo. Tea uprant zhaddu va faddko kednach hatan dislo na.

Hem oslem nattok nitollsann haddunk xokchem nam. Nitollsann ballgipacho mog adim kallzant-monant rigonk zay. Tednach khore nitollsannik vav mellttolo. Hea adhunik kallar nitollsanniche khore bhokt zay. Utram poros kornneanim prochar zavpak zay.

Amchea somazant kochreache babtint nitollsann zay ti zalich, tea xivay heruy mollancher nitollsann haddpachi goroz asa. Vochot thoim bhroxttachar matlolo onnbhovunk melltta. Sorkari veavostent aslolo bhroxttachar tor itlo asa ki Lokxahichea proxasonant  to kednach kabar zaunk nezo. To unno korpak sabar nagrikanim hea adim tozviz kelea. Kitlexeoch bangoddeo ani duddvancheo ghottalle nodrek aileat. Thoddeancher kortt-kexi choltat, zalear kaim zann bondkhonnit pavleat. Bhroxttacharacher add zhuz divpak sumarachem zoyt favo zalam tem Anna Hazare-n choloil’lea andolanatlean. Mhatare pirayer legit tachem zhuz chaluch asa. Vorixtt mellave ghevop, lamb upas korop, serkaracheo chuki dhiran kollit korop; adi hantun aspavtat. Bhorpur monxancho taka pattimbo labhla. Anikuy lok vanttekar zavpachi goroz asa.

Khorem mhollear bhroxttachar nopoit korpak zonn ekleachea hatanim asa. Zhoim vankddem kitem cholta tem nittayer ghalunk andolan korchi goroz na. Durdoivan toxem zaina. Amchea hok’kacho favo to upeog korunk amkam mon na. Goroz thoim avaz kaddpak amkam kapastad asona. Thondda fattlean piripiri korpak zaitim zannam khub mukhar asat. Titranim ani kantaranim khub aikunk melltta. Ghottnecho (constituition) alaxiro gheun nit vistarpak konn fuddem sorona. Dekun onit kortolo monis odhik mozbut zata. Somazant anikuy vaittam odhik sonkhen bhitor sortat.

Bhoroxttachar nitoll zaina kiteak amchem chintop nitt asona. Sod’deachi poristhiti bodolpak amkam tank na. Ek vankddi chal chodd monis apnnaunk lagtat tedna ti ek porompora zavn poddtta. Hantun bhorpur vankddem asa mhunn soglleank mahiti asonuy, ti porompora moddpak konn fuddem sorona. Aiz dhormanim porian zaitench vaitt bhitor sorlam. Khoimchoch dhorm mull totvank 100% dhean diun cholta monnpak dubav asa. Choddxe zannak dista hem oxench cholpachem. Vaittuy atam chaltea jivitacho ek bhag zala. Thoddeank tor vaittacho sangat ghetlea bhogor jivak suseg zaina.

Mhonttoch nitollsann koxi pallop hacher bhorpur cheorchea zavpak zay. Aiz veta thoim kochro ani bhroxttachar dista. To nitoll korpak nizache upay konn ghetolo nodrek yena. Kochro nivllavpache prokriyek dhorun amche Montri-amdar videxi bhonvddeo kortat. Sorkari duddvanim folgam-movza marun vell sartat. Kitem xikun yetat Devak khobor! Kochreacho raxi mat vaddotuch urtat.

Sabar NGO ani Ap-sevok asat. Te soglle heram kamanim guntlele distat. Nitollsannichea vavrant chukun konn polleunk melltta. Je konn nitollsannichem karya fuddem vhortat vo mozuri kortat, tankam favo tem pag mellona. Unnea pogarak lagon hea vavrant nove kamdar bhitor sorunk ang kaddttat. Europant borem pag melltta dekhun amche Goykar videxant nokri melloitat. Kaim zann thoim sasnnak sthaik (settle) zaleat. Goyank fatt korun family sangatan thoim jiyetat. Saf-sufayechem kam Goyant korunk xokle nant te monis vor’ran thoim dispotto zoddttat. Bori mozuri Goyant ani sompurnn Bharotat mell’leli zalear, aiz porkea desanim vochpachi palli yeumchi nasli.

Nitollsann amkam zay, magir ti kochreantlean zaum vo bhroxttacharantlean; soglleank ti mhotvachi. Monxachi bholaiki bori urpak ho ek vhorto upay. Mhonnttoch nitollsann vaddoitoleanchi amkam goroz asa. Fuddarak nitollsanniche khore bhokt mellot kay !

                                               *******************************

             Its published in JIVIT  March 2015 issue ; Konkani monthly, a popular colour magazine in Goa.